Peaky Blinders – obsada i najważniejsze role

Peaky Blinders to jeden z tych seriali, które zmieniły standardy produkcji telewizyjnej w Europie. Stworzony przez Stevena Knighta brytyjski kryminał osadzony w Birmingham śledzi losy gangu Peaky Blinders w bezpośrednim następstwie I wojny światowej. Premiera odbyła się 12 września 2013 roku na antenie BBC. Twórcy zrealizowali w sumie sześć sezonów, każdy po sześć odcinków, co daje łącznie 36 epizodów. Siłą napędową produkcji od pierwszej sceny jest jej obsada — zarówno główna, jak i gościnne role największych gwiazd kina światowego.

O czym jest serial? Kontekst historyczny w skrócie

Gang Peaky Blinders wszywa żyletki w daszki czapek, a jego bezwzględny szef Tommy Shelby dąży do zdobycia coraz większych wpływów — jego ambicje wykraczają daleko poza kontrolowanie ulic. Serial śledzi poczynania gangu w Birmingham bezpośrednio po zakończeniu I wojny światowej, a kilka postaci i wydarzeń ma swoje odpowiedniki w historii, choć produkcja jest w dużej mierze fikcją łączącą przestępczość, politykę i dramat rodzinny.

Fikcyjny gang jest luźno oparty na prawdziwej grupie młodocianych przestępców działającej w Birmingham od lat 80. XIX wieku do lat 20. XX wieku. Zdanie „by order of Peaky Blinders” — czyli „z rozkazu Peaky Blinders” — wypowiadają członkowie gangu, kiedy wydają polecenia lub wymierzają sprawiedliwość, co ma podkreślić autorytet organizacji i wzbudzić strach. Większość osób zna i obawia się tej grupy przestępczej.

36 odcinków, 6 sezonów, premiera 12 września 2013 roku na BBC — tyle trwała jedna z najgłośniejszych gangsterskich sag w historii telewizji.

Cillian Murphy jako Thomas Shelby — serce całej produkcji

Od 2013 roku Cillian Murphy wciela się w postać Thomasa Shelby’ego w serialu BBC — historii kryminalnego gangu w Birmingham w czasach po I wojnie światowej. Jason Statham był początkowo typowany do tej roli przez reżysera Stevena Knighta, jednak to Murphy ostatecznie wygrał casting i stworzył jedną z najbardziej rozpoznawalnych postaci w historii telewizji.

Gdy Peaky Blinders zadebiutował, Cillian Murphy stał się pulsem serialu jako lodowato opanowany Tommy Shelby. Jego nawiedzony wzrok i kontrolowana groźba nadawały ton każdej scenie, a ewolucja od wojennego rozbitka do bezwzględnego stratega podziemia Birmingham nadała serialowi globalny status kultowy.

Irlandzki aktor gra rozdartego wewnętrznie lidera gangsterskiej rodziny w dramacie rozgrywającym się między I a II wojną światową. Postać Tommy’ego jest wielowymiarowa — z jednej strony zimny kalkulant, z drugiej człowiek nękany traumą wojenną i poczuciem winy. To właśnie ta złożoność sprawiła, że Murphy otrzymał za tę rolę szereg nagród.

Murphy zdobył nagrodę za najlepszy dramatyczny występ na National Television Awards i otrzymał nominację do nagrody BAFTA TV w kategorii aktor pierwszoplanowy po ostatnim sezonie serialu. Za rolę Tommy’ego otrzymał również dwukrotnie nagrodę IFTA.

Rola Tommy’ego Shelby’ego otworzyła Murphyemu drogę do jeszcze większych sukcesów. Jego kreacja J. Roberta Oppenheimera w filmie Christophera Nolana była powszechnie chwaloną, a Murphy zdobył Złoty Glob, nagrodę BAFTA i SAG Award, a następnie Oscara za najlepszą pierwszoplanową rolę męską — był to jego pierwszy Oscar. Był pierwszym urodzonym w Irlandii aktorem, który zdobył Oscara w tej kategorii.

Helen McCrory jako Polly Gray — matriarchat w najczystszej postaci

Helen McCrory wcielała się w postać Ciotki Polly Gray — matriarchy rodziny Shelby. Jak mówiła sama aktorka o swojej roli: „Gram Ciotkę Polly, która przez cztery lata prowadziła ten gang, kiedy chłopcy byli w okopach. Wchodzisz do rodziny w momencie ich powrotu.”

Helen McCrory była wszechstronną aktorką z wieloletnim doświadczeniem w filmie, telewizji i teatrze — grała m.in. Narcissę Malfoy w trzech ostatnich częściach Harry’ego Pottera oraz w filmie o Jamesie Bondzie, Skyfall. McCrory, stały element obsady, zmarła w 2021 roku, a jej rola została wypisana z ostatniego sezonu.

McCrory odeszła z powodu raka 16 kwietnia 2021 roku w wieku 52 lat. Jej śmierć odbiła się głośnym echem w środowisku. Oficjalny profil serialu napisał, że „występ Helen jako Polly Gray był inspirujący, radosny, transgresywny, przezabawny i niesamowicie wzruszający”, a jako człowiek była „nieprawdopodobnie charyzmatyczna i głęboko troskliwa”.

Polly Gray to jedna z najsilniejszych kobiecych postaci w historii brytyjskiej telewizji — zarządzała gangiem pod nieobecność mężczyzn i nigdy nie traciła autorytetu nawet wobec Tommy’ego.

Paul Anderson jako Arthur Shelby — brat i demon

Paul Anderson gra brata Tommy’ego — Arthura Shelby’ego, weterana wojennego, który zmaga się z trudnością porzucenia przemocy wyniesionej z frontu. Arthur odgrywa jedną z kluczowych ról — jest lojalnym towarzyszem Tommy’ego, ale jednocześnie zmaga się z własnymi demonami. Jego postać często staje wobec konfliktów, które wpływają na decyzje całej rodziny Shelby.

Arthur to postać tragiczna — człowiek, który kocha rodzinę ponad wszystko, ale nie potrafi uciec od przemocy i uzależnień. Jego charakterystyczna osobowość oraz walka z uzależnieniami dodają głębi całej fabule. Anderson przez wszystkie sezony budował tę postać konsekwentnie, nie pozwalając jej stać się jedynie tłem dla Tommy’ego.

Sophie Rundle jako Ada Shelby — głos sumienia rodziny

Sophie Rundle gra idealistyczną i politycznie zaangażowaną siostrę Tommy’ego — Adę Shelby (późniejszą Adę Thorne), niegdyś komunistkę, a później niechętną bizneswomankę i liderkę w Shelby Company Limited. Ada jest jedyną postacią, która konsekwentnie sprzeciwia się gangsterskim metodom rodziny, co czyni ją moralnym kompasem całej sagi.

Ada Shelby w osobie Sophie Rundle powraca również w filmowej kontynuacji serii — Peaky Blinders: The Immortal Man. To dowód na to, jak ważną rolę ta postać odgrywa w całym uniwersum serialu.

Joe Cole jako John Shelby i Finn Cole jako Michael Gray

Joe Cole pojawia się jako młodszy brat Tommy’ego — John Shelby. Postać jest mniej skomplikowana niż Arthur, ale równie ważna dla dynamiki rodzinnej — John reprezentuje lojalność bez zbędnych pytań i gotowość do walki w każdej chwili.

Kuzyn Shelbych, Michael Gray, jest grany przez prawdziwego brata Joe Cole’a — Finna Cole’a. Finn dołączył do serialu w drugim sezonie, kiedy Tommy odnalazł biologicznego syna Polly, zabranego jej w dzieciństwie. Michael Gray to syn Polly, który stopniowo wciąga się w działalność rodziny Shelby.

Annabelle Wallis jako Grace — miłość i tragedia

Annabelle Wallis gra Grace Shelby — byłą tajną agentkę, która zakochuje się w Tommym i w trzecim sezonie zostaje jego żoną. Tragicznie ginie, przyjmując kulę przeznaczoną dla męża. Postać Grace to jeden z najważniejszych emocjonalnych punktów całego serialu — jej historia pokazuje, że w świecie Peaky Blinders nikt, kto zbliży się do Tommy’ego, nie jest bezpieczny.

Gościnne gwiazdy — gdy serial przyciąga największe nazwiska

Jedną z cech wyróżniających Peaky Blinders spośród innych produkcji telewizyjnych jest zdolność do przyciągania topowych aktorów na role gościnne lub drugoplanowe. Lista jest imponująca.

Tom Hardy jako Alfie Solomons

Tom Hardy dołączył do obsady w drugim sezonie jako Alfie Solomons — przywódca żydowskiego gangu z Camden Town w Londynie. Mimo że Alfie i Tommy często stają po przeciwnych stronach barykady, łączy ich coś w rodzaju przyjaźni.

Tom Hardy gra ulubioną przez fanów postać — Alfiego Solomonsa, żydowskiego lidera gangu z Camden Town. Alfie Solomons pojawił się jak burza — ekscentryczny, nieprzewidywalny i niezapomniany. Hardy zamienił go w kulturową ikonę dzięki poetyckiej groźbie i szorstkim charyzmacie. Hardy mógłby zrobić jeszcze większe wrażenie, gdyby pojawił się w większej liczbie odcinków, ale jego napięty hollywoodowy harmonogram na to nie pozwalał.

Sam Neill jako inspektor Chester Campbell

Sam Neill wciela się w postać Głównego Inspektora Chestera Campbella w pierwszym sezonie — skorumpowanego policjanta z Belfastu. Campbell zostaje wysłany przez ministra spraw wewnętrznych Winstona Churchilla, by wykorzeniać wszelką działalność IRA, komunistów, ulicznych gangów i innych pospolitych przestępców. Neill nadał tej postaci zimną, metodyczną złowrogość, która przez cały pierwszy sezon skutecznie rywalizuje z charyzmą Murphy’ego.

Adrien Brody jako Luca Changretta

Zdobywca Oscara Adrien Brody pojawia się jako szef Cosa Nostra, Luca Changretta, który przybywa do Anglii, by pomścić śmierć swojego brata. Luca Changretta to nowojorski mafioso, który wypowiada wojnę Peaky Blinders w czwartym sezonie. Obsadzenie aktora tej klasy w roli antagonisty było jednym z odważniejszych decyzji producentów — i jednym z trafniejszych.

Sam Claflin jako Oswald Mosley

Przeciwnikiem Thomasa Shelby’ego w piątym sezonie jest Oswald Mosley grany przez Sama Claflina — postać, która naprawdę istniała. Był liderem brytyjskich faszystów w latach 30. i 40. XX wieku. W szóstym sezonie kolejnym wrogiem okazuje się partnerka faszysty, Diana Mitford (Amber Anderson), której postać również została oparta na realnej biografii.

Anya Taylor-Joy jako Gina Gray

W późniejszych sezonach Anya Taylor-Joy gra siostrzenicę amerykańskiego gangstera i żonę Michaela Graya. Gina Gray to knująca żona, która próbuje manipulować mężem, by przejął kontrolę nad Peaky Blinders. Taylor-Joy, która w tym czasie zdobywała popularność dzięki innym produkcjom, wniosła do serialu zimną, kalkulującą energię idealnie pasującą do klimatu całej sagi.

Natasha O’Keeffe jako Lizzie Stark — od marginesu do centrum

Natasha O’Keeffe gra Lizzie Stark — byłą prostytutkę, która z czasem zostaje żoną Tommy’ego. Lizzie to postać, która przechodzi w serialu największą metamorfozę — od drugoplanowej figury po jedną z kluczowych bohaterek ostatnich sezonów. Seria odkrywa coraz więcej intymnych szczegółów z życia Thomasa i Lizzie, a para przeżywa straszną stratę.

Film Peaky Blinders: The Immortal Man — obsada kontynuacji

W grudniu 2025 roku Netflix opublikował pierwszy oficjalny zwiastun filmu Peaky Blinders: The Immortal Man. Film, dostępny w kinach i na Netflixie od 20 marca 2026 roku, pokazuje Cilliana Murphy’ego powracającego jako Tommy Shelby. Akcja toczy się w Birmingham podczas II wojny światowej, a wśród nowych twarzy pojawiają się Rebecca Ferguson i Barry Keoghan, obok powracających postaci — Johnny’ego Dogsa (Packy Lee), Ady Shelby (Sophie Rundle) i Haydena Stagga (Stephen Graham).

Murphy wyznał, że chciałby, by w filmie zagrali również jego nieżyjący współpracownicy — Helen McCrory jako Polly Shelby oraz Benjamin Zephaniah jako Jeremiah Jesus. To jeden z tych momentów, które przypominają, że za każdą produkcją stoi coś więcej niż tylko ekranowe kreacje.

Benjamin Zephaniah, który grał Jeremiaha Jesusa, był nie tylko aktorem, ale też cenionym poetą i działaczem społecznym. Jego śmierć w 2023 roku była kolejną stratą dla środowiska związanego z serialem.

Nagrody i uznanie krytyków

Serial zdobył łącznie 25 nagród i 56 nominacji, w tym nagrodę BAFTA TV za najlepszy serial dramatyczny w 2018 roku, a Cillian Murphy był nominowany do BAFTA TV w kategorii aktor pierwszoplanowy. Część obsady Peaky Blinders otrzymała wiele nominacji do nagród telewizyjnych, a aktorzy doskonale oddali klimat dawnej epoki, konsekwentnie kreując szarą, powojenną rzeczywistość.

Cillian Murphy jest jedynym aktorem w serialu nominowanym do najważniejszych brytyjskich nagród, takich jak IFTA i BAFTA. Złote FIPA trafiły zarówno do Murphy’ego, jak i do Helen McCrory — oboje zdobyli tę nagrodę w 2014 roku w kategoriach aktor i aktorka serialu telewizyjnego.

Peaky Blinders to dowód na to, że brytyjska telewizja potrafi tworzyć produkcje z obsadą dorównującą największym filmom kinowym. Każda z wymienionych ról — od Tommy’ego Shelby’ego po epizodyczne kreacje gościnnych gwiazd — buduje spójny, wielowarstwowy świat, który przez dekadę nie tracił na intensywności.