Sylwia Gregorczyk-Abram – działalność i najważniejsze fakty

Sylwia Gregorczyk-Abram to adwokatka, której nazwisko przez lata kojarzone było przede wszystkim z salami sądowymi i protestami w obronie niezawisłości wymiaru sprawiedliwości. Jest adwokatem, działaczką społeczną i obrończynią praw człowieka. W lipcu 2026 roku dołączyła do grona najważniejszych urzędników konstytucyjnych w Polsce – została powołana na stanowisko Rzecznika Praw Obywatelskich przez Sejm RP 17 lipca, a Senat RP wyraził zgodę na powołanie 22 lipca 2026 r. Droga do tego urzędu nie była prosta – zajęła jej ponad dwie dekady intensywnej pracy prawniczej i społecznej.

Początki – Garwolin, Warszawa i prawo jako powołanie

Urodziła się 19 listopada 1982 r. w Garwolinie. Sama wielokrotnie podkreślała, że zawód prawnika był jej marzeniem od dzieciństwa, a inspiracją był ojciec – prokurator i notariusz. Ten rodzinny kontekst wyraźnie ukształtował jej późniejsze wybory – nie tylko zawodowe, ale i te dotyczące sposobu, w jaki rozumie rolę prawa w życiu społecznym.

Jest absolwentką Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego. Na tym jednak nie poprzestała. Ukończyła także Centrum Studiów Prawa Amerykańskiego oraz studia podyplomowe z zakresu prawa medycznego, bioetyki i socjologii medycyny na Uniwersytecie Warszawskim oraz prawa karno-skarbowego i gospodarczego na Uniwersytecie Jagiellońskim. Od 2010 r. jest adwokatem w Izbie Adwokackiej w Warszawie.

Kariera zawodowa – Clifford Chance i praca pro bono

W latach 2006–2024 była związana z międzynarodową kancelarią Clifford Chance. Zawodowo odpowiadała tam za działalność pro bono, czyli bezpłatną pomoc prawną dla organizacji społecznych i osób potrzebujących. To właśnie ta część jej pracy – nie ta komercyjna – stała się z czasem jej znakiem rozpoznawczym.

Specjalizuje się w postępowaniach sądowych, prawie cywilnym i karnym. Reprezentowała osoby szczególnie narażone na naruszenia praw i wolności, w tym ofiary przemocy, osoby z niepełnosprawnościami, osoby doświadczające dyskryminacji, ofiary handlu ludźmi oraz osoby poszukujące ochrony międzynarodowej.

Nagrody i wyróżnienia: Zdobywczyni tytułu „Prawnik pro bono” (2016), laureatka „Złotego Paragrafu” w kategorii najlepszy adwokat w Polsce (2019) oraz Warszawianka Roku 2024.

Od kwietnia 2016 roku jest koordynatorką do spraw kontaktów z organizacjami pozarządowymi przy Okręgowej Radzie Adwokackiej w Warszawie. Od wielu lat współpracuje w sposób stały z organizacjami i inicjatywami społecznymi, które podejmują próby przeprowadzania zmian systemowych, oraz organizuje dla nich wsparcie finansowe. W swojej działalności pro bono realizuje misję wspierania rozwoju społeczeństwa obywatelskiego w Polsce. Warto też odnotować, że jest członkinią Komisji Praw Człowieka przy Naczelnej Radzie Adwokackiej.

Wolne Sądy – inicjatywa, która ją rozsławiła

Szerszej publiczności Sylwia Gregorczyk-Abram stała się znana za sprawą inicjatywy, która narodziła się z obywatelskiego sprzeciwu. Kiedy kilka lat temu ludzie wyszli na ulicę, by sprzeciwić się łamaniu konstytucji i niszczeniu polskiego sądownictwa, Gregorczyk-Abram też tam była. Wraz z grupą przyjaciół zdecydowała, że muszą zrobić coś więcej. To wtedy czwórka prawników postanowiła działać jako Wolne Sądy.

Wielu Polaków kojarzy ją jako współzałożycielkę inicjatywy Wolne Sądy, która od 2017 roku stoi na straży niezależności wymiaru sprawiedliwości. Inicjatywa szybko zyskała rozgłos – zarówno w kraju, jak i za granicą. Fundacja Wolne Sądy oraz Komitet Obrony Sprawiedliwości zajmowały się monitorowaniem i archiwizowaniem przypadków wywierania politycznego nacisku na sędziów i niezależnych prokuratorów oraz zapewnianiem im pomocy prawnej w latach 2015–2023.

Postępowania strategiczne – sądy krajowe i europejskie

Prowadziła strategiczne postępowania przed Europejskim Trybunałem Praw Człowieka oraz Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej dotyczące niezależności sądów i prawa do skutecznej ochrony sądowej. Reprezentowała obywateli oraz sędziów poddawanych represjom w związku z obroną zasad państwa prawa.

Była m.in. pełnomocniczką w sprawach o zakaz dystrybucji naklejek „strefa wolna od LGBT”. Regularnie uczestniczyła w procesach legislacyjnych w parlamencie jako ekspertka w parlamentarnych grupach ds. ładu konstytucyjnego i reformy systemu wymiaru sprawiedliwości.

Projekt Justice 24

Współtworzyła projekt Justice 24 dokumentujący zbrodnie wojenne popełniane w Ukrainie oraz wspierający ofiary w dochodzeniu ich praw. To jeden z mniej nagłośnionych, ale istotnych aspektów jej działalności – wykraczający poza krajowe podwórko i wpisujący się w szerszy kontekst europejskiej odpowiedzialności za ochronę praw człowieka.

Komitet Obrony Sprawiedliwości i inne zaangażowania

Jest współzałożycielką inicjatywy Wolne Sądy, Komitetu Obrony Sprawiedliwości oraz członkinią zarządu Stowarzyszenia im. prof. Zbigniewa Hołdy. To ostatnie stowarzyszenie skupia prawników zaangażowanych w obronę praworządności i edukację prawną.

W maju 2025 r. została przewodniczącą komisji do spraw wyjaśnienia mechanizmów represji wobec organizacji społeczeństwa obywatelskiego oraz działaczy społecznych w latach 2015–2023, która działała przy Ministerstwie Sprawiedliwości. To zadanie wymagało nie tylko wiedzy prawniczej, ale i odporności na presję – komisja zajmowała się tematem politycznie drażliwym i głęboko ingerującym w niedawną historię instytucji publicznych.

Rzecznik Praw Obywatelskich – nowy rozdział

Sylwia Gregorczyk-Abram złożyła przed Sejmem RP ślubowanie, tym samym uroczyście objęła urząd Rzecznika Praw Obywatelskich IX kadencji. Zastąpiła na stanowisku Marcina Wiącka, którego kadencja dobiegła końca 23 lipca. Po ślubowaniu marszałek Sejmu Włodzimierz Czarzasty wręczył Sylwii Gregorczyk-Abram uchwałę Sejmu RP w sprawie powołania Rzecznika Praw Obywatelskich.

Zgodnie z przepisami jedna osoba może pełnić funkcję RPO maksymalnie przez dwie kadencje, a każda z nich trwa pięć lat.

Kandydaturę Gregorczyk-Abram na stanowisko RPO wysunęły kluby Koalicji Obywatelskiej i Lewicy. Sama adwokatka, pytana o swoją wizję urzędu, wskazywała na niezależność jako fundament jego działania. „Siłą Rzecznika Praw Obywatelskich są niezależność, profesjonalizm, wiarygodność i zdolność do skutecznego działania ponad bieżącymi sporami politycznymi” – przyznała mec. Sylwia Gregorczyk-Abram.

Na swoje 20-letnie doświadczenie w ochronie praw człowieka adwokatka wskazywała podczas rozpatrywania jej kandydatury przez Sejm. Podkreślała też wymiar osobisty swojej przyszłej pracy – angażuje się w sprawy osób z niepełnosprawnościami i wielokrotnie odwoływała się do osobistego doświadczenia, mając dziecko z niepełnosprawnością.

Życie prywatne

Prywatnie jest mężatką. Jej mężem jest Grzegorz Abram. Sylwia Gregorczyk-Abram rzadko mówi publicznie o życiu rodzinnym, choć przy okazji kandydowania na RPO wspominała o wychowywaniu dziecka z niepełnosprawnością – co wprost przekłada się na jej wrażliwość w sprawach dotyczących tej grupy obywateli.

Sylwetka, która wychodzi poza schemat

Sylwia Gregorczyk-Abram to prawniczka, której aktywność od początku wykraczała poza standardowe ramy pracy adwokackiej. Od ponad dwudziestu lat angażuje się w działalność na rzecz ochrony praw i wolności obywatelskich. Była wielokrotnie nagradzana za swoją działalność pro bono. Szczególnie ceniona jest za reprezentowanie przed sądami interesów najsłabszych – kobiet i dzieci, ofiar przemocy i wykorzystywania seksualnego.

Nagroda „Złoty Paragraf” przyznawana jest przez „Dziennik Gazetę Prawną”. Złote Paragrafy to coroczna nagroda wręczana osobom, które w ciągu minionego roku wywarły największy wpływ na jakość prawa i kondycję wymiaru sprawiedliwości. Przyznawana jest najwybitniejszym przedstawicielom zawodów prawniczych – adwokatom, sędziom, prokuratorom oraz radcom prawnym. Otrzymanie jej w kategorii „najlepszy adwokat w Polsce” w 2019 roku stanowiło wyraźne potwierdzenie pozycji Gregorczyk-Abram w środowisku prawniczym.

Dziś, jako Rzecznik Praw Obywatelskich IX kadencji, stoi przed zadaniem, które wymaga połączenia wszystkich dotychczasowych doświadczeń – zarówno tych z sali sądowej, jak i tych z protestów, komisji sejmowych i pracy z organizacjami pozarządowymi. Nowa RPO jest adwokatką i od lat angażuje się w działania na rzecz praw człowieka, praworządności i społeczeństwa obywatelskiego.